Handcrafted basses

TREMOLO TERROR
ofwel..
Hoe verbeter je een goedkope Strat



Je vraagt je misschien wel af: is gitaarspelen wat voor mij?
Je hebt je talent nog niet ontdekt, je wilt alleen maar proberen of gitaarspelen wat voor je is. Dus wil je niet meteen een hoop geld uitgeven, nietwaar? Dikke kans dat je ergens een goedkope Strat ziet, en daar heb je je zinnen op gezet.
9 van de 10 electrische beginners-gitaren is een Stratocaster kopie. Geen wonder, een Strat is cool.
Maar als beginner ben je eigenlijk beter af met een gitaar zonder tremolo, want dit coole duikbommewerper-pookje heeft wel zo z'n problemen, juist op goedkope gitaren met prul-onderdelen en slechte afstelling.
Moeilijk te bespelen omdat de snaren zo hoog staan, vaak ontstemmen en valse akkoorden, geluiden die er niet bij horen, snarengekletter en noem maar op. Genoeg om je gitaar in de hoek te gooien en er nooit meer naar om te kijken. Het is niet voor niets dat veel gitaristen hun tremoloblok vastzetten met een stuk hout en het pookje eraf halen, om de trem dan als vaste brug te gebruiken.
Ook een "down-only" setup kom je veel tegen, de spanveren worden flink aangetrokken, zodat de tremolo alleen maar qua toon naar beneden kan, en niet meer omhoog. De tremolo is niet langer "floating", d.w.z. balanceert niet meer vrij tussen de trekkrachten van de spanveren en de snaren, zoals de tremolo oorspronkelijk eigenlijk wel bedoeld was.

Maar toch: we gaan de uitdaging aan om van de goedkope Strat een fatsoenlijke gitaar te maken.

Een tweedehandsje gekocht


Een SX Stratocaster kopie. Om te beginnen al een heel knappe gitaar vooor weinig geld. Mooie massieve houtsoorten, elzen body, esdoorn hals.


Weinig slijtage op de frets, gewolkte maple toets, abalone markeringen, heel mooi!


Gevlamde maple hals, mooi recht, de halspen werkt, prima! De hals is ietsje dikker dan die van een echte Strat, maar dat maakt mij niet uit.
Met een paar verbeteringen, gaat dit een fantastische gitaar worden!

De hals
Het belangrijkste gedeelte van een gitaar is de hals, dus die verdient wat aandacht. Na het uit elkaar halen van de gitaar draai ik de halspen los, in de neutrale stand zeg maar. Losdraaien todat de halspen geen spanning meer geeft aan de hals, dat voel je wel aan de schroef, die wiebelt dan een beetje.
Laat de hals dan een dag of wat liggen, je moet er zeker van zijn dat de hals zijn natuurlijke vorm heeft voordat de frets worden gevlakt.


Bescherm de toets met tape.
Belangrijk: Eerst even checken of er frets bij zitten die duidelijk hoger liggen dan de rest. Dit kun je controleren met een metalen lineaal, of een zgn. "fret-rocker". Als dat zo is, eerst die frets apart afvlaken met een vijl. Soms zijn de frets bij goedkopere gitaren gewoon niet ver genoeg in het hout ingedrukt, dat komt ook wel voor. Dus eerst dit soort gevallen corrigeren, het schuren van alle frets tegelijk is alleen als laatste vlakking bedoeld!


Met een markeerstift krijgen de frets een kleurtje bovenop. Op die manier kun je goed zien of je alle frets gelijkmatig te pakken hebt met het schuren.


Frets schuren met korrel 180 schuurpapier. NEE! niet met dat schuurblokje!


Dat is beter, je hebt een lang blok nodig. Een paar halen met korrel 180 schuurpapier zijn genoeg. Totdat je ziet dat alle fretjes gelijkmatige schuurplekjes hebben.
Daarna op dezelfde manier schuren met korrel 400 en 600 schuurpapier. Tussendoor weer even met de markeerstift aan de gang om te zien dat alle frets gelijkmatig gevlakt worden.


Hier kun je zien dat alle frets een beetje afgeplat topje hebben. Prima zo.


De fretjes afwerken met korrel 600 schuurpapier en staalwol. Ik heb daarvoor een metalen beschermingsplaatje voor de toets.


Gladde en glimmende fretjes. Mooi!


Tremolo terror

Ontstemde snaren na het gebruik van de tremolo is een van de grootste probelem op dit soort gitaren. Wat zijn de probleemgebieden?

- Brug: de snaren moeten kunnen bewegen over de zadeltjes. Scherpe randen of roest kan problemen veroorzaken. Gladde zadels zijn de oplossing, er zijn ook zadels met een wieletje waar de snaar overheen loopt. Dat is ook een goed idee.
- Topkom: De snaren bewegen een beetje in lengterichting tijdens het gebruik van de tremolo. Als de snaren te strak in de gleufjes van de topkan zitten, dan krijg je daar ook ontstem-problemen mee.
- snaargeleiders. Ook daar kunnen problemen ontstaan als deze roestig zijn of scherpe kantjes hebben
- Tuners: Als de snaren maar 2 of 3 keer om de tuner heen gewikkeld zitten, trek je ze gegarandeerd los met de tremolo. Vooral de gladde g, b, en e snaar. Er vanuit gaande dat je geen locking tuners hebt natuurlijk.


Om te zorgen dat de snaren in lengterichting heen en weer kunnen bewegen over de topkam, moeten de gleufjes ruim genboeg zijn. De snaar moet er makkelijk doorheen kunnen glijden. Grafietpoeder helpt nog wat extra, dat fungeert als smeermiddel.
Gewoon een beetje van een potlood af schrapen.


Met een kwastje in de gleufjes aanbrengen...


Zo dus.


Vaak worden de snaren maar 2 of 3 keer om de tuner heen gewonden. Daar kom je misschien nog net mee weg bij de dikke snaren, maar het is niet genoeg voor de dunne snaren


Ongeveer 3 vingers breed, dat is wat je als extra lengte nodig hebt om de snaren een aantal keer om de tuners te kunnen wikkelen. Ik meet meestal 3 vingers, maak een klein knikje in de snaar, en dan met het knikje net door het gaatje van de tuner begin ik met spannen van de snaar.


Dan zou je ongeveer 7 of 8 windingen om de tuner hebben, meer mag ook (dunne snaren). 5 of 6 windingen voor de dikkere snaren.
Ik heb ook de snaargeleiders vervangen door exemplaren met rolletjes, kan de snaar ook weer wat beter bewegen.


De spanveren hebben ook een beetje aandacht nodig, die dingen kunnen ook rare geluiden veroorzaken.


Lossen we op met een stukje schuimrubber.


Nu de tremolo zelf. Het poookje wiebelt in de brug, dat is irritant. Een nieuwe kwaliteitstremolo kopen zou hier de beste oplossing zijn, doe ik waarschijnlijk ook nog wel, maar voor nu los ik het goedkoop op.
Dit zijn een paar mogelijkheden:


Het schroefdraad omwikkelen met teflon tape. Dat werkt. Het slijt wel weg met het bewegen van de tremolo arm, dus het moet wel regelmatig vervangen worden. Maar het pookje wiebelt niet meer, en je kunt de pook nog goed naar je snaren toe halen en weer naar beneden slingeren, met een beetje weerstand.


O. Dat valt op, nog maar een keer mooier doen. Maar het werkt.


Een andere oplossing is om een klein veertje IN het schroefdraad van de pook te wikkelen. Daarmee krijg je dus wat dikker schroefdraad en zit het steviger in de brug.
Ik heb deze oplossing ergens op internet gevonden. Het is wel gelukt om dat veertje in het schroefdraad te krijgen, maar toch werkte dat niet lekker.


Een rubber ringetje een een schroefje. Dit werkt prima, als je genoeg ruimte hebt voor de rubber ring, en het stuk schroefdraad op het pookje lang genoeg is.
Dat was bij mij niet het geval waardoor de pook nog maar met een klein stukje schroefdraad in de brug zat. Dat zou gegarandeerd kapot gegaan zijn, toch maar niet doen dus.


Afstellen en de laatste hand


De nieuwe slagplaat had een paar gaatjes op de verkeerde plaats zitten. Houten pluggetjes er in gelijmd en nieuwe gaatjes gemaakt. Dat is wel opletten als je een nieuwe slagplaat koopt voor je Strat-kloon. Er zijn verschillende slagplaten verkrijgbaar, afhankelijk van de leeftijd van de Strat. Een vintage Strat heeft gaatjes op andere plaatsen zitten dan een nieuwer model.


Dit is een ruwe manier om te checken of de curve van de hals optimaal is. De snaar indrukken bij de laagste fret (deed ik met een capo), en op de hoogste fret. Het diepste gedelte van de curve moet dan ongeveer bij de 7de tot de 9 de fret zitten. Je moet er dan net zonder weerstand een visitiekaartje tussen kunnen schuiven, maar ook zonder tussenruimte.


Op deze gitaar lagen de snaren behoorlijk hoog boven de hals, oftwel de "action" was hoog. Maar ik kon de zadels op de brug niet lager afstellen. In zo'n geval kunnen plaatjes geplaatst worden in de hals pocket. Ik heb dat met 2 plakjes fineer gedaan. Door deze onder het eind van de hals te plaatsen, gaat de hals een klein beetje naar achteren staan. Zodoende komen de snaren wat dichter op de hals te liggen. Lagere "action" dus. Een paar stukjes hardhoutfineer werken prima, je ziet er niks van, en het heeft ook geen effect op het geluid of sustain.


Onder 2 millimeter string action. Nice!


Na het monteren van de slagplaat moetsen de pickups nog afgesteld worden. Dit is duidelijk te laag.


Dat lijkt er meer op. De achterste pickup (bij de brug) kan wat hoger staan. Hoe dichter bij de brug, hoe minder de uitslag van de snaren is. Dus kan de pickup daar ook wat dichter bij de snaren staan.



Finished!

Het resultaat is een prettig spelende gitaar, die niet meteen ontstemt bij gebruik van de tremolo. De pickups die op een SX zitten zijn prima, dus die hoefden niet te worden vervangen.
Misschien nog eens locking tuners en een betere tremolo, dan kan ie zich zeker meten met een originele Strat!